جامو

جامو و کشمیر

 

جامو و کَشمیر ، ایالتی مسلمان نشین در شمال هند است. این ایالت از شمال به کشور افغانستان ، از شمال شرقی و مشرق به کشور چین (مناطق سین کیانگ و تبت )، از جنوب به ایالات هیماچال پرادِش و پنجاب هند، و از مغرب به کشور پاکستان محدود می شود. جامو و کشمیر میان َ17 32 تا َ6 37 عرض شمالی و َ26 73 تا َ30 80 طول شرقی واقع است . وسعت تقریبی آن 230 ، 222 کیلومتر مربع است . این ایالت به سبب واقع شدن در شمالی ترین قسمت هند، به سَرْتاجِ هند معروف و به سبب تفاوتهای اقلیمی ، دارای دو مرکز تابستانی (شهر سرینگر ) و زمستانی (شهر قلعه ای جامو) است. از لحاظ سیاسی ، جامو و کشمیر دارای شش «قسمت » است : گلگت به مرکزیت شهری به همین نام در شمال ؛ بَلْتِسْتان * به مرکزیت شهر سکردو در جنوبِ گلگت ؛ لداخ ، که وسیع ترین قسمت است ، به مرکزیت شهر لی / له / لیه در مشرق ؛ کشمیر یا درة کشمیر به مرکزیت شهر سرینگر در مغرب ؛ پونْچ ، که کوچک ترین قسمت است ، به مرکزیت شهری به همین نام در جنوب کشمیر؛ و جامو به مرکزیت جامو در جنوب (لم ، نقشة 2). در تقسیم بندی دیگری ، این ایالت مشتمل بر چهارده واحد سیاسی است ، از جمله : کشمیر شمالی به مرکزیت شهر بارامولا در شمال و شمال غربی سرینگر، کشمیر جنوبی به مرکزیت سرینگر، مظفرآباد به مرکزیت شهر مظفرآباد در مغرب ایالت ، ادم پور به مرکزیت شهر ادم پور میان جامو و لداخ ، میرپور به مرکزیت شهر میرپور در شمال غربی جامو، و جامو به مرکزیت شهر جامو می باشد.

بر سرِ قسمتهایی از جامو و کشمیر، میان هند و پاکستان و چین منازعه است . به دنبال تصرف شمال شرقی لداخ ، حد فاصل مشرق گذرگاه قراقروم (در شمال ) و شمال گذرگاه لنک (در مشرق ) معروف به منطقة چانگ تانگ ، به دست نیروهای چینی ، این منطقه از 1341 ش / 1962 در اختیار دولت چین قرار گرفت . مناطق کوهستانی مغرب ایالت ، واحد سیاسی مستقلی میان مرز شرقی پاکستان و هند، به نام «کشمیر آزاد» به مرکزیت شهر مظفرآباد، را تشکیل می دهد.

نواحی اداری کوتلی ، میرپور، باغ ، مظفرآباد و پونچ است . این واحد سیاسی و نیز گلگت و بلتستان را دولت
پاکستان اداره می کند و بقیة ایالت جامو و کشمیر در جنوب و مشرق خط آتش بس،در اختیار دولت هند قرار دارد. علاوه بر آن ، بخشی از مشرق گلگت و بلتستان را نیز دولت پاکستان در اختیار چین قرار داده است و بدین ترتیب محدودة تحت اختیار چین در مشرق ایالت ، از شمال کشمیر (جنوب گذرگاه خونجراب ) آغاز می شود و پس از عبور از نزدیکی یخچالهای طبیعی سیاچن ، تا جنوب گذرگاه رزنگ ، امتداد می یابد.

جامو و کشمیر بخشی از جنوب فلات مرتفع و کوهستانی پامیر * ، در مغرب فلات تبت * است و برخی از قله های آن جزو بلندترین قله های جهان اند. با این حال اختلاف ارتفاع در ایالت زیاد است ، به طوری که در مقابلِ قله هایی با بیش از هشت هزار متر ارتفاع در شمال و شمال شرقی ایالت ، قسمتهایی در جنوب غربی کمتر از پانصد متر ارتفاع دارند. از لحاظ طبیعی این ایالت را می توان از جنوب به شمال به شش منطقة مجزا تقسیم کرد: دشتهای جنوبی معروف به دشتهای اندروه و بجوات ، که ادامة دشت پنجاب در قسمت جامو هستند؛ ارتفاعات سیوالیکس در شمال جامو؛ رشته کوههای هیمالیای متوسط که با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی امتداد دارند؛ درة کشمیر که در حوضة آبریز رود جهلم * میان رشته کوههای هیمالیای متوسط و بزرگ واقع است ؛ رشته کوههای هیمالیای بزرگ که یخچالهای طبیعی و قله های بلند دارند؛ و فلات مرتفع لداخ که معمولاً سرد و خشک است. رشته کوههای پیرپنجال در جنوب ایالت ، دئوسای و زاسکار/ زانسکار در قسمت میانی و راکاپوشی و سلتورو در شمال (همه با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی ) از مهم ترین رشته کوههای ایالت اند و قله های گادوین اوستن (ک 2) به ارتفاع 611 ، 8 متر (دومین قله بلند جهان )، گاشربروم به ارتفاع 068 ، 8 متر و ماشربروم به ارتفاع 821 ، 7 متر (هر سه در شمال بلتستان ) از معروف ترین قله های ایالت جامو و کشمیر به شمار
دریاچة دال ــ که به سبب ورود فاضلاب با آلودگیهای زیست محیطی روبروست ــ در مشرق شهر سرینگر معروف ترین دریاچة ایالت و عاملی برای جذب جهانگردان است . دریاچه های مهمِ دیگر عبارت اند از: وولار در شمال غربی سرینگر، انچرسر نزدیک سرینگر، و پنگنگ در مشرق ایالت گذرگاههای طبیعی ، در برقراری ارتباط میان قسمتهای مختلف ایالت و نیز ارتباط ایالت با کشورهای مجاور تأثیر به سزایی دارند. از مهم ترین گذرگاههاست : منتاکا ، قراقروم و خونجراب هر سه در مرز چین ؛ بابوسر در مرز پاکستان ؛ زوجی لا در مسیر شهرهای سرینگر ـ لی ، که سرحد جغرافیایی و فرهنگی کشمیر و لداخ شمرده می شود؛ نامی کالا که سرحد قسمت مسلمان نشین و بودایی لداخ است ؛ و بانیحال در جنوب ایالت
ایالت جامو و کشمیر به سبب برفهای دائمی و بارشها، سرچشمة رودهای دائمی مهمی مانند سند در مشرق و شمال ایالت ، جهلم در مغرب و چِناب و راوی در جنوب است و چون این رودها در کشاورزیِ مناطق جنوبی کشو مؤثرند، موقعیت راهبردی این ایالت مهم تر شده است. رودهای دیگری (همه از ریزابه های سند) نیز در آبیاری اراضی اهمیت فراوان دارند، از جمله شگر در جنوب سکردو، زاسکار در مشرق لی ، شیوک در شمال لی و مشرق سکردو، گلگت در شمال گلگت ، تاوی و پونچ توی و نرو هر سه در قسمت جامو.
آب و هوای جامو و کشمیر سرد است . این ایالت از لحاظ اقلیمی دارای سه دوره است : آب و هوای سرد از آبان تا بهمن / نوامبر تا فوریه ، آب و هوای گرم از اوایل اسفند تا اواخر خرداد/ مارس تا اواسط ژوئن ، و دورة بارانی در بقیة سال . بنا بر گزارشی ، در شهر جامو اردیبهشت و خرداد گرم ترین ماههای سال (میانگین بیشترین دمای سالانه حدود ْ29)، دی و بهمن سردترین ماههای سال (میانگین کمترین دمای سالانه حدود ْ17) و تابستان پرباران ترین فصل (بارش سالانه حدود 96 میلیمتر) است . در شهرهای سرینگر و لی ، خرداد و تیر و مرداد گرم ترین و مهر تا فروردین سردترین (عمدتاً با دمای زیر صفر درجه ) ماههای سال اند. بارش سالانة سرینگر و لی نیز به ترتیب حدود 84 و 3 میلیمتر است. جنگلها و مراتع عمده ترین پوشش گیاهی این ایالت است . 27% از کل اراضی ایالت ، جنگلی است که بیشتر در قسمت کشمیر متمرکزند. از جانوران پلنگ ، ببر، خرس ، گرگ ، روباه و گوزن در این ایالت یافت می شود.
جامو و کشمیر، به رغم داشتنِ منابع طبیعی ، از نظر اقتصادی یکی از محروم ترین ایالتهای هند به شمار می آید. شغل حدود 70% مردم این ایالت کشاورزی است . بارامولا در مغرب سرینگر، اننتنگ در جنوب شرقی سرینگر، ادم پور و کتوا در جنوب شرقیِ جامو، از مهم ترین نواحی کشاورزی آنجاست . در این ایالت برای استفادة بیشتر از آب رودها در کشاورزی ، آبراهه هایی در قسمتهای مختلف احداث شده است ، از جمله : مرتند و زینگر در کشمیر، پرتاپ و رنبیرسینگ و راوی ـ تاوی در جامو، و چوچو مایور و تیک سی در لداخ . برنج ، ارزن ، ذرت ، گندم ، جو و بنشن از مهم ترین محصولات آنجاست . علاوه بر زراعت و باغداری (حدود 000 ، 75 هکتار)، رمه گردانی و پرورش گاو، گاومیش ، گوسفند، بز، اسب و زنبورداری در آنجا رایج است . از صنایع دستی ، فرش بافی ، ابریشم بافی ، شال بافی و ساخت فرآورده های چوبی در جامو و کشمیر اهمیت دارد.
جامو و کشمیر به رغم قرارگرفتن در جنوبِ جادة ابریشم * به سبب ناهمواریها و موقعیت طبیعی ، از لحاظ ارتباطی با مشکلاتی روبروست . راههای ارتباطی جامو و کشمیر، به ویژه مراکز زمستانی و تابستانی آن ، عمدتاً از پاکستان می گذرد و از مهم ترین آنهاست : محورهای راولپندی ـ کاشغر که از دو گذرگاه بابوسر و خونجراب در شمال غربی ایالت می گذرد، و راولپندی ـ سرینگر ـ لی و سیالکوت ـ جامو ـ سرینگر که از ادم پور و اننتنگ می گذرد. علاوه بر آن ، راههای دیگری گلگت ، مظفرآباد، پونچ و میرپور را به مراکز جامو و کشمیر مرتبط می سازد. همچنین یک فرودگاه در شهر سرینگر و فرودگاهی در شهر جامو ارتباط هوایی ایالت را با هند و پاکستان و کشورهای دیگر برقرار می کند.
مردم ایالت جامو و کشمیر بیشتر در روستاها به سر می برند و شهرنشینی تنها در دو «قسمت » کشمیر و جامو گسترش یافته است . شهرها و آبادیهای ایالت بیشتر در کنار رودها ایجاد شده است و برخی از آنها با احداث راههای ارتباطی توسعه یافته اند. بر اساس آمار 1380 ش / 2001، پرجمعیت ترین شهرهای ایالت عبارت بوده اند از: سرینگر با 940 ، 894 تن (در ارتفاع 586 ، 1 متری )، جامو با 431 ، 378 تن (در ارتفاع 314 متری

مسلمانان ، هندوها، سیکها و بوداییها مهم ترین گروههای مذهبی در جامو و کشمیرند. از لحاظ پراکندگی ، در جامو هندوها، در لداخ بوداییها و در بقیة قسمتها مانند گلگت ، بلتستان ، کشمیر و پونچ مسلمانان بیشترند. درصد جمعیت مسلمان از جنوب به شمالِ ایالت افزایش می یابد. بنا بر گزارشها، در قسمت کشمیر حدود 94% مسلمان و بقیه عمدتاً هندو، سیک و بودایی اند؛ در جامو حدود 34% مسلمان ، 62% هندو و بقیه عمدتاً سیک و بودایی و در لی 44% مسلمان اند و بقیه را گروههای دیگر تشکیل می دهند.

مهم ترین گروههای قومی جامو و کشمیر عبارت اند از: کشمیریها در حوضة رود جهلم با بیش از 90% مسلمان ؛ لداخیها در نواحی کوهستانی و ارتفاعات که در جنوب و مشرق بیشتر بودایی و در شمال و مغرب لداخ ، به ویژه در نواحی سکردو، کرگیل و شگر مسلمان (عمدتاً شیعه ) هستند؛ دَردها با اکثریت مسلمان در بلتستان و گلگت ؛ هنجیها (عمدتاً سنّی ) در ساحل رودها و دریاچه ها؛ دوگراها (بیشتر هندو و برخی مسلمان ) که در جامو و مرزهای پنجاب متمرکزند (هندوها به ویژه در دو شهر سَرُوئِن سر در 38 کیلومتری مشرق و مَنسَر در 64 کیلومتری مغرب شهر جامو زندگی می کنند)؛ چبالیها که عمدتاً مسلمان اند و میان چناب و جهلم به سر می برند؛ گُجراتیها که برخی از آنان مسلمان اند و در مناطقی مانند راجوری ، ادم پور، و پونچ زندگی می کنند
این ایالت دارای آثار قدیمی فراوانی است . بنا بر گزارشی در 1350 ش / 1971، جامو و کشمیر 134 زیارتگاه متعلق به مسلمانان دارد. برخی از آثار قدیمی و زیارتگاههای جامو و کشمیر اینهاست : زیارتگاههای حضرت بَل ، دستگیری صاحب ، خانقاه مُعَلّی منسوب به میرسیدعلی همدانی در سرینگر، چرار شریف در شهر چرار (در 35 کیلومتری جنوب سرینگر)، شاه زین الدین در عیش مقام (در 74 کیلومتری جنوب شرقی سرینگر)، اسلام آباد در شهری به همین نام (در 54 کیلومتری جنوب شرقی سرینگر)، مسجد بلتت در هنزه (در شمال شرقی گلگت )، خانقاه سیدمحمد حضرت در شمال شرقی بلتستان ، کاخ و قلعه و مزار

میرعارف حضرت (متوفی 1062) و مزار سیدمحمود شاه طوسی (متوفی 1080) در سکردو، مسجد امبریق و مزار میریحیی حضرت (متوفی 1023) در شگر، مسجد اکبر در آبادی گمبه سکردو (به معنای سکردو پایین )، مزار سیدعلی رضوی طوسی (متوفی 1081) در کواردو (نزدیک سکردو)، غار امرناته نزدیک شهر پل گام (در شمال عیش مقام )، زیارتگاه کترا و قلعه های باو ، کپورگره ، پارمندل و بسولی در جامو و نزدیک آن ، قلعة کریمچی در شمال غربی ادم پور، معبد بودایی گومپا در آبادی لاماپرو و برخی معابد بودایی در لداخ.

جامو شامل ده منطقه است

آموزش

منطقه جامو بسیاری از موسسات آموزش عالی را در خود جای داده است. 2 دانشکده پزشکی، 2 دانشکده دندانپزشکی ، 3 کالج مهندسی ، 1 کالج دامپزشکی و بسیاری از کالج های خصوصی وجود دارد. دانشگاه مرکزی در جامو در سال 2009 تاسیس شده است.

لیست عمده موسسات آموزش عالی در منطقه جامو عبارتند از:

* Acharya shiri Chander دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی و بیمارستان، Sidhra، جامو
* دانشکده پزشکی دولتی و بیمارستان، جامو
* دانشگاه علوم کشاورزی و تکنولوژی جامو، RSPura، جامو
* کالج مهندسی و فناوری دولت ، جامو
* دانشکده علوم GGM، جامو
* دانشکده مهندسی و فن آوری یخ
* Mahant Bachittar singh دانشکده مهندسی و فناوری شود ، جامو
* مهاراجه هری سینگ دانشکده کشاورزی دانشگاه
* موسسه فنی و مهندسی (MIET)، کوت بلوال، جامو
* دانشگاه شری ماتا ویشنو دوی Katra، Kakrial
* دانشگاه جامو
* دانشگاه مرکزی جامو، جامو

مکان های توریستی

جامو چشم انداز ، معابد باستانی، هندو، زیارتگاه ها، کاخ مبارک مندی می باشد. زیارتگاه مقدس هندو آمارناس (که در واقع در کشمیر نهفته) و ویشنو دوی ده ها هزار نفر هندو را به خود هر ساله جذب می کند. جامو نیز به عنوان شهر معابد با توجه به تعداد تاریخی معبد و گنبد مسجد قدیمی واقع در داخل شهر شناخته شده است. با سریعترین متراکم و در حال رشد و زیرساخت های شهری پررونق پایتخت زمستانی ایالت شهر دومین در دولت است.

مقبره دوی ویشنو

شهر کاترا است، که نزدیک به جامو، شامل مقبره و زیارتگاه دوی ویشنو است که در بالای تپه Trikuta، در ارتفاع 1700 متر غار مقدس دوی ویشنو، الهه مادر است. در فاصله 48 کیلومتر از جامو، غار 30 متر طول و 1.5 متر ارتفاع دارد.

“ناندنی” پناهگاه حیات وحش

“ناندنی” پناهگاه حیات وحش، بهترین محل برای گونه های شگفت انگیز قرقاول شناخته می شود و مشهورترین زیستگاه طبیعی برای جمعیت قابل توجهی از قرقاول است. در این میان دیگر پرندگان مرغ مینا هندی ، کبوتر آبی راک، قوقاول بزرگ صحرایی جنوب اسیا به کرات به چشم می خورند.

دریاچه مانسر
واقع در 62 کیلومتری جامو، در حاشیه زیبای جنگل، تپه های پوشیده دریاچه واقع شده است. در ساحل شرقی دریاچه مانسر حرم اختصاص داده شده به شش نگ، مار اساطیری با شش سر وجود دارد. حرم شامل یک تخته سنگ بزرگ با تعدادی زنجیر آهنین به نمایندگی از مارهای کوچک در انتظار خدای مارهاست. دو معبد باستانی Mahadev Umapati و Narsimha و معبد دورگا در مجاورت دریاچه  مانسر واقع شده است.

باهو فورت

باهو فورت همچنین به عنوان یک معبد مذهبی در حدود 5 کیلومتری از شهرستان جامو پوشیده شده از سنگ در بانک های چپ رودخانه تاوی واقع شده است. در داخل قلعه، معبد الهه کالی، به عنوان باو ولی ماتا، خدای ریاست جامو وجود دارد.  باغ-E-Bahu واقع در رودخانه تاوی ، باغی بجا مانده از دوران مغول است.

معبد راقوناس

در میان معابد در جامو، معبد Raghunath درست در قلب شهرستان واقع شده است و در سال 1857 ساخته شده است. کار بر روی معبد توسط مهاراجه گلاب سینگ، بنیانگذار پادشاهی جامو و کشمیر، در سال 1835 میلادی آغاز شد و توسط پسرش مهاراجه رانبیر سینگ در سال 1860 میلادی به اتمام رسید. دیوارهای داخلی معبد اصلی با ورق طلا در سه طرف پوشیده شده است. این معبد شامل هفت زیارتگاه ، هر کدام با یک برج خاص می باشد. بزرگترین مجتمع معبد در شمال هند است.

شیوخوری

آرامگاه غار Shivkhori، واقع در منطقه ریاسی ایالت جامو و کشمیرقرار دارد. این زیارتگاه محترم ترین غار لرد شیوا در منطقه است.

مراکز شهر و جاذبه ها

یکی از جاذبه های عمده جامو، رستوران گردان به نام فلک در بالای KC هتل واقع شده است. راگوناس بازار گردشگری و مرکز خرید در شهرستان است. گاندی ناگار محل ، میزبان مناطق بازار گل، جاده آپسارا است.

دریاچه معروف دال. در کشمیر برخی از خانه‌ها بر روی قایق‌های کوچک ساخته شده‌اند.

دریاچه نگین (Nageen Lake)

دریاچه تسو میروری در لداخ.

دره کشمیر و دورنمای هیمالیا.

مسجدی در سرینگار.

معبد بودایی در سرینگار.

بوداگرایی جزءلاینفک فرهنگ لداخ است. مجسمه بودا در لیکیر بر فراز خانه راهبان بودایی.

بلم‌های چوبی یا خانه‌های قایقی موسوم به شیکاره بخشی از منظره دریاچه‌ها و رودخانه‌های دره کشمیر را تشکیل می‌دهند.

سفر با قایق چوبی در رودخانه زنسکار.

دریاچه مرتفع تاسو میروری در لداخ.

سوالات و نظرات خود را اعلام فرمایید