دهلی

دهلی نو

دهلی نو یا هندوستان کوچک به انگلیسی New Delhi به هندی नई दिल्ल پایتخت کشورهندوستان است .دهلی نو دراصل منطقه‌ای شهری درون کلان ‌شهردهلی اس.دهلی نوهمچنین مرکزحکومت ناحیهٔ پایتختی ملی دهلی است.

دهلی دومین کلانشهر بزرگ هند است و دهلی نو، پایتخت هند، نیز بخشی از این کلانشهر است. دهلی طبق در سرشماری 2011 با 16.7 میلیون نفر جمعیت مرکزی و بیش از 22 میلیون نفر در کلان شهر دهلی یکی از بزرگترین شهرهای هند است و با قدمتی افزون بر 5000 سال به همراه دمشق و بنارس از قدیمی‌ترین شهرهای جهان محسوب می شود. این شهر تاکنون 11 بار ویران گشته و از نو ساخته شده‌است. دهلی قدیمی ترین ناحیه مسکونی جهان به شمار می‌رود که تاکنون همواره مسکون بوده است. دهلی آمیخته ای از جامعه سنتی و مدرن و نمودی از اجتماع مذاهب،قومیت ها وفرهنگهای مختلف است

هنگامی که هند استقلال خود را از حاکمیت بریتانیا در سال 1947 به دست آورد، دهلی نو، پایتخت آن و مقر دولت اعلام شد. به عنوان، خانه دهلی جدید مهم ادارات دولت فدرال، از جمله پارلمان هند، و همچنین تعداد زیادی از موزه ملی، بناهای تاریخی، گالری های هنری.

با توجه به مهاجرت مردم از سراسر کشور (که عمدتا از کشورهای شمالی و شرقی هند)، رشد کرده است به دهلی نو، شهر بزرگ بین المللی و چند فرهنگی است. شهرنشینی و توسعه سریع آن، همراه با متوسط ​​درآمد نسبتا بالایی از جمعیت آن، دهلی نو را به یک مرکز مهم فرهنگی، سیاسی و تجاری هند تبدیل شده است.

تاریخچه

از سال 1772 ميلادی تا 1911 ميلادی شهر کلکته پایتخت هندوستان بود ولی به خاطر مرکزیت دهلی، جرج پنجم بریتانیا، که در دههٔ 1900 پادشاه هند به شمار می آمد پایتخت را از کلکته به دهلی نو منتقل کرد.
این شهر دارای پنج هزار سال قدمت است و آثار دوران تمدن موهنجودارو و یا دره رود سند در آن یافت شده است. دهلی اولین پایتخت حکومت مسلمانان از قرن دوازده تا 19 میلادی بوده و طی قرون متمادی، جنگها و ویرانیهای فراوانی را به خود دیده است که از مهمترین آنها حمله تیمور و نادر شاه به این شهر را می توان نام برد.

تخت طاووس و الماس معروف دریای نور از غنائم با ارزشی است که از این شهر به ایران منتقل شده است.

اولین جنگ برای استقلال سرزمین هند، درسال 1875 ميلادی در شهر دهلی به وقوع پیوست. انگلیسی ها در سال 1911 ميلادی مرکز حکومت خود را از کلکته به این شهر انتقال دادند. طراحی و احداث دهلی نو بلافاصله پس از استقرار حکومت انگلیسی ها، توسط یک معمار برجسته انگلیسی به نام ادوین لوتینز در جنوب دهلی آغاز گردید. دهلی نو پس از استقلال به عنوان پایتخت هند معرفی شد. در پارتیشن هند، هزاران نفر از پناهندگان هندو و سیک از غرب، پنجاب و سند به دهلی مهاجرت کردند، در حالی که بسیاری از ساکنان مسلمان این شهر به پاکستان مهاجرت کردند. مهاجرت به دهلی از بقیه هند ادامه دارد که این باعث کمک بیشتر به افزایش جمعیت دهلی نو نسبت به زاد و ولد که در حال کاهش است می شود.

وسعت ناحیه پایتختی ملی دهلی برابر 1483 کیلومتر مربع است که 700 کیلومتر آن ناحیه شهری و 743 کیلومتر مربع ناحیه روستایی است. دهلی یا ایالت دهلی که دهلی‌ نو مرکز آن می ‌باشد، از طرف شرق به ایالت اوتارپرادش و از طرف شمال ، غرب و جنوب به ایالت هاریانا محدود می‌گردد و تماما بر روی جلگه رود گنگ واقع است.
دهلی امروز، آخرین شهر از شهرهایی است که پس از تاسیس پاندوراس در ایندراپراست ها تاکنون به صورت پی در پی در این ناحیه ساخته شده است. زمانی که شهرهای ساحلی هند باتلاق هایی بیش نبودند، دهلی به دلیل ارزش جغرافیایی خود در بین رود یامونا و تپه های اراولی (Araveli) ، محل تاخت و تاز پادشاهان هندو از جنوب و کشورگشایان مسلمان از آسیای مرکزی بوده و بارها تصرف ، ویران و دوباره ساخته شده است. از هر فرمانروا و امپراطوری بناهای تاریخی مهمی به یادبود مانده است که آثاری از فرهنگ، حوادث، و سبک معماری دوره خود را به نمایش می گذارد و امروزه در نقاط مختلف دهلی قابل توجه مورخان و گردشگران است.

جمعیت

دهلی يك شهر پرجمعيت با 1483 کيلومتر مربع وسعت و حدود 9.4 ميليون نفر جمعيت به عنوان تنها شهر بزرگ ايالت دهلی و پايتخت هندوستان است نزديکی به مراکز مهم هند و سفارتخانه های مختلف و از آن جمله سفارت جمهوری اسلامی و دفتر سرپرستی دانشجويان از بسياری مشکلات می کاهد.

بسیاری از گروه های قومی و فرهنگی در دهلی نو می باشندبه طوری که یک شهر بین المللی است. حدود 80٪ از جمعیت دهلی هندوئیسم هستند. جمعیت مسلمان  1)٪)، سیک(7.9٪)، بهائی(0.1٪)، جین(1.1٪) و مسیحی(0.9٪) دراین شهر میباشند.

زبان‌های رسمی این شهر زبان هندی، پنجابی، اردو و انگلیسی می‌باشند.گروه های زبانی از سراسر هند به خوبی در این شهر نشان داده شده، در میان آنها ، پنجابی، Haryanvi، UP، Rajasthani، بیهاری، بنگالی، سندی، تامیل، اوریا، آسامی، Garhwali، تلوگو، کانادا، مالایالام، مراتی و گجراتی قابل تشخیص می باشد.

52٪ از جمعیت دهلی نو در محله های فقیرنشین بدون استفاده از خدمات اساسی مانند آب، برق، فاضلاب، سیستم فاضلاب، مسکن مناسب و غیره زندگی می کنند.

مراسم مذهبی شامل دیوالی (جشن چراغ)، Mahavir Jayanti، تولد گورو ناناک، Puja دورگا، هولی، Lohri، Chhath، Janmastami کریشنا، Shivaratri ماها، عید فطر، ماه محرم و Jayanti بودادر این شهر برگزار می شود. جشنواره Qutub یک رویداد فرهنگی است که طی آن اجرای برنامه از نوازندگان از سراسر هند در شب است. وقایع دیگر مانند جشنواره بادبادک ها، جشنواره بین المللی انبه و Panchami Vasant (جشنواره بهار) هر سال در دهلی نو برگزار می شود. نمایشگاه جهانی کتاب، biannually در میدان Pragati هر سال برگزار می شود.

آب و هوا

دهلی به تناسب سایر مناطق هندوستان به‌داشتن هوای نچندان مطلوب مشهور است. از طرفی گرما و خشکی بیابان‌های راجستان را دارد و از طرفی سرمای هیمالیا. بین آوریل تا اکتبر هوا گرم و سوزان است معمولاً بالای ۴۰ درجه سانتی گراد. در فصل باران‌های موسمی به‌ویژه در ماه‌های ژوییه و اوت باران‌ها سیل‌آسا هستند و در زمستان مخصوصاٌ در دسامبر و ژانویه دما تا نزدیکی صفر پایین می‌آید.

به‌طور کلی دهلی دارای سه فصل آب و هوایی است:

1)  فصل باران‌های موسمی از اول ماه جون به مدت ۴  ماه.

2)  فصل سرما از اول ماه نوامبر به مدت ۴ ماه

3)  فصل گرما از اواسط ماه مارچ به مدت ۳ ماه.

آب و هوای دهلی در بهار گرم و مرطوب است و باید از کولر گازی استفاده کرد. در طول زمستان نیز حداقل برای ۳ ماه نیاز به استفاده از بخاری احساس می‌شود.

آموزش

دهلی از شهرهای مهم دانشگاهی هند به شمار می‌رود. در سال تحصیلی 2004-2005 در دهلی 165 کالج دایر بوده‌است شامل 5 کالج پزشکی 8 کالج مهندسی. شهر دهلی شش دانشگاه مهم دارد که عبارتند:

1)   دانشگاه جواهر لعل نهرو (Jawaharlal Nehru University) سال تاسیس 1969

2)   دانشگاه دهلی (University of Delhi) سال تاسیس 1921

3)   دانشگاه جامعه ملی اسلامی (Jamia Millia Islamia) سال تاسیس 1920

4)   دانشگاه گوروگوبیند سینگ ایندراپراستا (Guru Gobind Singh Indraprastha University) تاسیس 1998

5)   دانشگاه ایندرا گاندی (Indira Gandhi National Open University) سال تاسیس 1985

6)   دانشگاه جامعه همدرد (Jamia Hamdard) سال تاسیس 1989

افزون بر این دهلی 9 دانشگاه مجازی دارد

همچنین از دیگر مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی دهلی می‌توان به این موسسات اشاره کرد:

• All India Institute of Medical Sciences
• Indian Institute of Technology Delhi
• Netaji Subhas Institute of Technology
• Delhi College of Engineering
• Faculty of Management Studies
• Delhi School of Economics
• Indian Institute of Foreign Trade
• Indian Agricultural Research Institute
• National Museum Institute of History of Art Conservation & Museology
• School of Planning & Architecture

• Shri Lal Bahadur Shashtri Rashtriya Sanakrit Vidyapeeta

جغرافیا

 شهر دهلی در ناحیه مرکزی نیمه شمالی هند و در ساحل غربی رود یامونا (جمنا) واقع شده و دارای 239 متر ارتفاع از سطح دریا است. وسعت ناحیه پایتختی ملی دهلی برابر 1483 کیلومتر مربع است که 700 کیلومتر آن ناحیه شهری و 743 کیلومتر مربع ناحیه روستایی است  و از بزرگترین کلانشهرهای جهان محسوب می‌گردد. ناحیه پایتختی ملی دهلی یا ایالت دهلی که دهلی‌نو مرکز آن می‌باشد، از طرف شرق به ایالت اوتارپرادش و از طرف شمال، غرب و جنوب به ایالت هاریانا محدود می‌گردد. و تماما بر روی جلگه رود گنگ واقع است

اقتصاد

موقعیت جغرافیایی استثنایی دهلی سبب شده است تا اين شهر از دیرباز بر مسیر تجاری که از شمال غربی هند به کرانه های رود گنگ کشیده شده بود، تسلط پیدا کند. این وضعیت رونق شهر دهلی را در پی آورد و به تبع آن این شهر به یکی از مراکز اصلی فرهنگی و روشنفکری هند تبدیل شد.
دهلی نو از نظر اقتصادی وضعیت بسیار مطلوبی دارد و از این لحاظ اقتصاد آن به سرعت در حال رشد است. براساس آمار سال 2001 نزدیک به 13 میلیون نفر در دهلی زندگی می کردند که این میزان در سال 2005 به 15 میلیون نفر رسیده است. این آمار نشانگر آن است که جمعیت دهلی در سال های اخیر با 60 درصد رشد مواجه بوده است.
این در حالی است که با احتساب شهرک های نویدا ، گورگاون ، فریدآباد و قاضی آباد جمعیت این ابرشهر به 20 میلیون نفر می رسد.
با توجه به موقعیت‌های مناسب و زیاد کار، میلیون‌ها نفر از مناطق روستایی ایالت های همجوار هاریانا ، پنجاب ، اوتارپرادش و بیهار جذب شهر دهلی شده اند. در همین چارچوب نیز فشارها بر دولت ایالتی دهلی در راستای منطبق کردن زیرساخت های شهر با جمعیت ساکن دهلی به شدت افزایش یافته است.
در سال 2001 دولت طرح جدیدی را به عنوان نقشه اصلی به اجرا درآورد. این طرح به منظور گسترش مناطق جدید مسکونی، تجاری و صنعتی در محدوده شهر دهلی و حتی نواحی خارج از آن به اجرا درآمد.
با استفاده از یک برآورد محصول دولت، دهلی بزرگترین مرکز تجاری در شمال هند است.

 در سال 2001 از کل نیروی کار در همه دولت (اتحادیه و دولت) و بخش شبه دولتی به 620.000 بود. در مقایسه، بخش خصوصی سازمان یافته به کار گرفته 219.000 کلید صنایع خدماتی عبارتند از: فناوری اطلاعات، مخابرات، هتل ها، بانکداری، رسانه ها و گردشگری است. صنعت دهلی نیز رشد قابل ملاحظه ای به عنوان بسیاری از کالاهای مصرفی صنایع، واحدهای تولیدی و دفتر مرکزی آن در داخل و اطراف دهلی نو تاسیس شده است. دهلی بازار مصرف بزرگ، همراه با در دسترس بودن آسان از نیروی کار ماهر، سرمایه گذاری خارجی در دهلی نو را به خود جلب کرده است. در سال 2001، بخش تولید 1،440،000 کارگران مشغول به کار در حالی که تعدادی از واحدهای صنعتی 129.000 بود.

حمل و نقل

 سیستم حمل و نقل اين شهر از اتوبوس ها ، ریکشاو يا همان سه چرخه‌های موتوری ، مترو ، تاکسی و قطارهای حومه شهری تشکیل شده است. متروی این شهر یکی از مدرن ترین سیستم های حمل و نقل زیرزمینی دنیا به شمار می رود. در سال 2007 این سامانه در 3 خط فعال بود ، 65 کیلومتر طول داشت و به 59 ایستگاه سرویس می داد. در حال حاضر چندین خط جدید در حال ساخت است و به زودی ایستگاه های بیشتری افتتاح خواهند شد. یکی از پرطرفدار ترین وسایل حمل و نقل عمومی در دهلی ریکشاو يا همان سه چرخه های موتوری هستند که معمولا بهرنگ سبز در شهر دیده ‌می شوند. این وسیله حمل و نقل عمومی که از سی ان جی يا همان گاز استفاده می کند و بسیار ارزن تر از تاکسی ها زرد و مشکی دولتی وخصوصی است. در کنار همه این ها سیستم اتوبسرانی شهری دهلی قرار دارد که 60 درصد سفرهای درون شهری دهلی توسط آن ها انجام مي شود. اتوبوسرانی دهلی برای ارائه تسهیلات بیشتر به شهروندان ، با شرکت متروی این شهر قرار داد بسته است و ایستگاه‌های متروی دهلی را به خوبی پوشش می دهد.

دهلی نو از طریق بزرگراه های بسیاری به شهرهای دیگر متصل می شود. پایتخت شلوغ هند، ترافیک زیاد دارد. برای رفت و آمد در شهر بهتر است یا نزدیک به مکان‌های توریستی هتل بگیرید که پیاده هم بتوانید در اطراف بگردید و یا این‌که همان اول ورود یک نقشه‌ی مترو تهیه کنید. متروی دهلی یکی از بهترین وسایل حمل و نقل برای خود محلی‌ها ومسافران است.

فرودگاه دهلی نو :

دهلی دارای سه فرودگاه است. فرودگاه اصلی این شهر ایندیرا گاندی است که در سال 2007 رکورد جابجایی 20 ملیون مسافر در آن ثبت شد. پالام و صفدرجونگ دو فرودگاه دیگر این شهر هستند که بیشتر برای مقاصد بازرگانی مورد استفاده قرار می گیرند.

فرودگاه دهلی، فرودگاه بین‌المللی گاندی، در غرب شهر واقع شده و با افتتاح ترمینال‌های جدید ، در حال تبدیل‌شدن به یکی از پیشرفته‌ترین فرودگاه‌های جهان است. رفت و آمد به فرودگاه گاندی به طور مرتب با اتوبوس، مترو و تاکسی انجام می‌گیرد. رفت و آمد با مترو کار سختی نیست. متروی دهلی از پنج صبح تا یازده شب فعال است و یک خط مستقیم از فرودگاه به مرکز شهر دارد .

گردشگری

در کلان شهر دهلی اماکن تاریخی و گردشگری زیادی موجود است و این شهر از ظرفیت قابل قبولی برای پذیرایی گردشگران برخوردار است. از مهمترین اماکن جلب گردشگر در این شهر می‌توان به مراکز زیر اشاره کرد:

• قلعه سرخ يا رد فورت (Red Fort) با نام ديگر لعل قلعه (Lal Qila)

این قلعه بزرگترین مرکز جلب توریست در دهلی است. دستور احداث این قلعه را شاه جهان يكي از شاهان گورکانی، وقتی که پایتخت خود را از آگرا به دهلی تغییر داد ، صادر کرد. ساخت آن نه سال به طول انجامید و در سال ۱۶۴۸ تکمیل شد. این قلعه به وسیله دیواری از سنگهای قرمز رنگ محصور گشته که طول آن 5 کیلومتر و ارتفاع آن از ۱۶ تا ۳۳ متر متغیر است. این بنا شامل بخش‌ها و اجزاء مختلفی است که شامل تالارها ، ایوان ها و بناهای گوناگون خصوصی و عمومی باشکوه و زیبایی است که معروف ترینشان دروازه لاهور (Lahore Gate) ، دروازه دهلی (Delhi Gate) ، دروازه فیل (Elephant Gate) ، چاتاچوک (Chatta Chowk) ، نقاره خانه (Naqqar Khana) یا نوبت خانه (Naubat Khana) ، دیوان عام (Diwan-i-Am) ، کرسی (Qursi) یا تخت شاهی ، لال پرده (Lal Pardah) یا پرده قرمز، باغ حیات بخش (Hayat Baksh Bagh) ، دیوان خاص (Diwan-i-Khas) ، خاص محل (Khas Mahal) ، موسامان برج (Mussaman Burj) ، نهر بهشت (Nahr-i-Behisht) ، میزان عدالت (Scale of Justice) ، ساوان و بادان (Sawan and Bhadon) ، ظفر محل (Zafar Mahal) ، حمام (Hammam) ، زنانه (Zenana) یا اندرونی ، ممتاز محل (Mumtaz Mahal) ، رنگ محل (Rang Mahal) ، دعوت‌خانه (Daawat Khana) ، موتی مسجد (Moti Masjid) یا مسجد مروارید و دو موزه است. البته لازم بذکر است که نباید این قلعه را با قلعه دیگری که به همین نام مشهور است و در آگرا ساخته شده ، اشتباه گرفت.

• مسجد جامع دهلی

مسجد جامع دهلی یا جامع مسجد ، که در گذشته به نام مسجد جهان نما شهرت داشته از بزرگترین مساجد هندوستان و از باشکوه ترین مساجد در جهان اسلام است. این بنا به دستور شاه جهان سازنده تاج محل در سال ۱۶۵۶ میلادی ساخته شده است. این مسجد که روبروی قلعه سرخ ، در قسمت دهلی قدیم قرار دارد، یکی از مراکز مهم مسلمانان هند به شمار می ‌رود. محوطه خارجی این مسجد می ‌تواند بیش از ۲۵ هزار نمازگزار را در خود جای دهد و از جمله اشیاء باستانی که در این مسجد نگهداری می شود، قرآنی است که روی پوست آهو نوشته شده است. برای ساخت این مسجد ۵۰۰۰ کارگر به مدت بیش از ۶ سال کار کرده اند. سقف این مسجد دارای سه گنبد است که روی آن ها با مرمرهای سیاه و سفید تزیین شده است. دو مناره این مسجد دارای ۴۰ متر ارتفاع هستند.

• آرامگاه همایون یاهمایون تمب (Humayun’s Tomb) 

همایون دومین پادشاه امپراتوری مغولی هند یا گورکانیان هند بود که پس از پانزده سال که در دربار ایران پناهنده بود به کمک شاه طهماسب اول تاج و تخت خود را باز ستاند و به هند برگشت اما پس از چند ماه به طور ناگهانی و بر اثر سقوط از پله‌های کتابخانه‌اش فوت کرد. این آرامگاه با شکوه به دستور همسر وی حمیده بانو بیگم که در ایران با معماری ایرانی آشنا شده بود ساخته شد. کار ساخت این بنا در سال ۱۵۶۲ یک سال پس از مرگ همایون آغاز و هشت سال به طول انجامید. معماران این باغ سید محمد بن میرک غیاث الدین و پدر وی میرک غیاث الدین بودند که از هرات به دهلی آورده شده بودند. این آرامگاه با الهام از مقابر ایرانی و فضای چهار باغ یا باغ جنت ساخته شده که اولین باغ به این سبک در هندوستان به شمار می‌رود. آرامگاه همایون اولین باغ ساخته شده به سبک ایرانی در شبه قاره هند است.

• درگاه حضرت خواجه نظام‌الدین اولیا (Hazrat Khawaja Nizamuddin Auliya)

آرامگاه صوفی بزرگ هند، خواجه نظام الدین اولیا (۱۲۳۸ – ۱۳۲۵ میلادی) در محلی شلوغ و پرتراکم، میزبان جمع کثیری از زایران مسلمان و غیر مسلمان است. شاه نظام‌الدین اولیاء در ۷۲۵ ه‍.ق در دهلی دیده از جهان فروبست و در همانجا دفن شد. مجموعه درگاه یا آرامگاه وی در مقبره ٔ شکرگنج هندوستان در نزدیکی آرامگاه همایون در محلی شلوغ و پرتراکم که به نام خود او منطقه «حضرت نظام‌الدین» شناخته می‌شود، مورد بازدید تعداد زیادی از مردم و زیارتگاه مسلمانان و اهل تصوف است و هر سال یک روز برای وی در این محل مجلس یادبود تشکیل می‌شود و هزاران مسلمان در آنجا اجتماع می‌کنند و از طرف خطباء خطبه‌ها خوانده می‌شود. آرامگاه امیرخسرو دهلوی از مریدان نظام‌الدین اولیاء بود نیز در همین مجموعه قرار دارد.

• قُطُب منار (Qutub Minar)

ارتفاع این منار عظیم۷۲/۵ متر است که ۳۹۹ پله دارد و بلندترین بنای آجری دنیاست. این بنا از سنگ ساخته شده و جزو اولین بناهای عظیم هند و از نمونه‌های بارز معماری هندو-اسلامی است. تزئینات روی این منار بی نظیر است. این بنا در کنار مسجد قوة الاسلام در سال ۱۱۹۹ میلادی توسط قطب الدین ایبک در جنوب شهر دهلی و بر روی خرابه‌های تعداد زیادی از معابد مربوط به آئین جینیسم ساخته شده است. آنچه این مسجد را جذابتر می‌کند وجود یک ستون مرموز از فلزی ناشناخته است. این ستون فلزی از آلیاژ ناشناخته‌ای ساخته شده که هرگز زنگ نمی‌زند و رنگ عوض نمی‌کند و فرسوده نیز نمی‌شود. این ستون فلزی در صحن اصلی مسجد نصب شده و مربوط به قرن پنجم میلادی است که عامه، حلقه کردن دست از پشت، دور این ستون را خوش یمن می‌دانند. قطب منار همراه با مسجد قوة الاسلام و بقایای چندین بنای قدیمی دیگر «مجموعه قطب» در دهلی را تشکیل می‌دهد.

• لوتوس تمپلیا معبد نیلوفر (Lotus Temple)

معبد آیین بهائی یا مشرق الاذکار بهائیان در شهر دهلی‌نو است که از معروفترین بناهای مدرن هند به‌شمار می‌آید و به عنوان مادر معابد شبه قاره هند شناخته شده‌است. به معماری این بنا که به شکل گل لوتوس است جوایز معتبر بین‌المللی بسیاری تعلق گرفته و مقالات بیشماری در نشریات معتبر جهانی در باره آن نوشته‌اند.

• بنای یادبود مهاتما گاندیراج گت (Raj Ghat)

سکوی چهار گوش ساده‌ای از مرمر سیاه، محل نگهداری خاکستر مهاتما گاندی است که در سال ۱۹۴۸ به قتل رسید. هر ساله در روز سی ام ژانویه، روز شهید، به یاد پدر ملی هند گردهمایی در این محل تشکیل می‌گردد.

• کاخ ریاست جمهوری راشتراپاتی بهاوان (Rashtrapati Bhavan) و مغول گاردن

در سمت منتهاالیه غربی میدان مرکزی دهلی نو که دروازه هند در میان آن قرار گرفته، مجموعه بزرگ کاخ ریاست جمهوری قرار دارد. دفتر نخست وزیر و وزارت خارجه معروف به ساوت بلاک (South Block) در حاشیه شرقی و ساختمان مدور مجلس هند نیز در حاشیه شمال شرقی این کاخ واقع شده‌است. این مجموعه، بخش اصلی از معماری انگلیسی دهلی‌نو است.کاخ ریاست جمهوری دارای تالارهای بزرگ و ۳۴۰ اتاق است. باغ زیبا و معروف مغول گاردن در انتهای غربی محوطه این کاخ قرار دارد که سالی یک ماه، بازدید عموم از آن آزاد است.سالن معروف آشوکا در طبقه دوم این کاخ قرار دارد که محل برگزاری رسمی‌ترین برنامه‌های رئیس جمهور هندوستان است. سقف این سالن و حاشیه فوقانی دیواره‌های آن به مساحتی بیش از ۷۵۰ متر مربع، تماماً با نقاشیهای ایرانی و اشعار فارسی پوشیده شده‌است.

• دروازه هندایندیا گیت (India Gate)

این بنای باشکوه با ارتفاع ۴۲ متر در محوطه‌ای باز و نزدیک به کاخ ریاست جمهوری هند توسط معمار انگلیسی دهلی نو در سال ۱۹۳۱ ساخته شده‌است. در واقع یادبودی است برای ۹۰ هزار سرباز هندی که در جنگ جهانی اول کشته شده‌اند و نام این سربازان بر دیوارهای این بنا حک شده‌است. (با دروازه هند در بمبئی اشتباه نشود.)

• جنتر منتر(Jantar Mantar) یا رصد‌خانه دهلی

این بنا به عنوان مرکز رصدخانه و تحقیقاتی نجومی توسط حاکم جی پور، در سال ۱۷۲۴ ساخته شده‌است. توسط این بنا که دارای محاسبات نجومی است، گردش ستارگان را اندازه گیری می‌کردند.

• قلعه کهنه هند – پورانا کیلا (Purana Quila)

قلعه کهنه هند معروف به پورانا کیلا بر روی خرابه‌های شهر کهن پاندواها که زمانی درکنار رودخانه یامونا قرار داشته، توسط شیر شاه سوری سلطان افغان که بر همایون شورید و دهلی راتصرف کرد طی سالهای۱۵۳۸و۱۵۴۵ساخته شده‌است.

• آرامگاه صفدر جنگ (Safdarjung’s Tomb)

بنای آرامگاه صفدر جنگ، وزیر دربار گورکانی، آخرین سبک معماری باغ مقبره‌ای دهلی در دوران امپراتوری مغولی هند است که در خلال سال‌های ۱۷۵۳ تا ۱۷۵۴ در زمان محمد شاه گورکانی، پادشاه هند، ساخته شده‌است.

• آرامگاه خان خانان  (Abdul Rahim Khan-I-Khana’s Tomb )

میرزا عبدالرحیم خان‌خانان (۱۷ دسامبر ۱۵۵۶ – ۱۶۲۷ م /۱۴ صفر ۹۶۴ – ۱۰۳۶ ه‍. ق) پسر محمد بیرام‌خان خان‌خانان و از وزیران صاحب‌ قدرت جلال‌الدین اکبرشاه بود که در روند مهاجرت هنرمندان ایرانی به هند نقش مؤثری داشت.بنای آرامگاه عبدالرحیم خان خانان توسط او برای همسرش در ۱۵۹۵ م ساخته شد و خود او را در ۱۶۲۷ م در همانجا به‌خاک سپردند. این آرامگاه از آرامگاه همایون مشتق شده‌است و نمونه‌ای از یک نسخه جمع و جور از نوع آرامگاه‌های «مکعبی» است که در دهلی زیاد استفاده شده‌است. ازاره‌های دیوارهای بنا در باغی استوار است که نهرهای آب و استخر آن جایگزین باغ بزرگی است که در مقبره همایون دیده می‌شود. آرامگاه عبدالرحیم خان‌خانان در نزدیکی مجموعه نظام‌الدین اولیاء و در کنار آرامگاه همایون در دهلی واقع است.

• بازار چندی چوک

بازار بزرگ چندی چوک (به معنای میدان نقره) که روبه روی قلعه سرخ و در ضلع شمالی مسجد جامع دهلی قرار دارد، توسط جهان آرا بیگم دختر شاه جهان و به دست سازندگان تاج محل ساخته شده‌ و یادآور هنر و تمدن عصر گورکانیان هند است. این بازار سنتی دارای راسته‌های زیادی است که بازار اصلی شهر دهلی (قدیم) را تشکیل می‌دهد. این بازار توسط کانال‌هایی پر از آب به دو بخش تقسیم شده که آب کانال هنگام شب بسان نقره در زیر نور ماه می‌درخشیده‌است.

• قلعه تغلق آباد

پایتخت غیاث الدین تغلق در فاصله ۸ کیلومتری از قطب منار قرار دارد که به دلیل استراتژیک احداث گردیده و اکنون تعداد کمی از استحکامات و تالارهای زیر زمینی آن بر جای مانده‌است. براساس برخی حکایات ویران شدن شهر بر اثر نفرین خواجه نظام الدین اولیا بوده‌است.

• فیروز شاه کتلا

در شهر فیروزآباد هند، نزدیک به دهلی گیت در قرن ۱۴ میلادی به وسیله فیروز شاه تغلق ساخته شد. ستون معروف سنگی به ارتفاع ۱۴ متر حامل پیغام صلح آشوکا در این محل قرار دارد.

• معبدآکشاردام که بزرگترین معبد آیین هندو در جهان به حساب می‌آید، چترپور مندیر )شهر معابد(،بیرلا مندیر، بنگالاصاحب گوردوارا، کلیسای قلب روحانی و معبد ایسکون، از معروفترین معابد و اماکن مذهبی غیر اسلامی در دهلی به شمار می‌روند.

• از پاركهای شهر دهلی می توان لودی گاردن پارک پنج حس (Garden of Five Senses)، نهرو پارک، بودا پارک، پارک آهوها(Deer Park)، پارک دهلی، دلهی ریج، پارک اجمل خان و مجموعه دهولاکن از معروفترین پارک‌های این شهر محسوب می‌شوند.

مراكز خريد

دهلی در طول تاریخ مهمترین مرکز تجاری و تبادل کالا در کل کشور هند بوده است. دهلی مراكز خريد فراواني دارد و تنوع اجناس و قيمتها بسيار خوب است.

اجناس مهمی مانند جواهرات ، فرش و انواع زیرانداز، روسری های رنگارنگ ، سنگ های با ارزش و لباس های ابریشمی و نقره ای در اين شهر خرید و فروش می شوند.
از مراکز مهم و ناحیه های خرید می توان به بازار سد (Sadar) ، دیلی هت(Dilli Haat)  ، باغ کارول (Karol Bagh) ، کوناوت (Connaught) و چندنی چوک (Chandni Chowk) را نام برد.خیابان بابا خاراک (Baba Kharak) که در نزدیکی پارلمان هند واقع شده است نیز یکی از مهترین مراکز فروش لباس ها و روسری های هندي است.مرکز خرید بهشت نیز (Delhi is a shoppers’ paradise) نیز یکی دیگر از مراکز مهم خرید کالا در دهلی است که لباس هایی ساده و سنتی را زیر نظر بزرگترین طراحان با قیمتی مناسب به مردم عرضه می کنند. مجتمع خرید سانتوشی (Santushi) که در کنار هتل های مهم دهلی قرار دارد.روستای حوض خاص (Hauz Khas Village) که در 12 کیلومتری جنوب غربی شهر قرار دارد نیز یکی دیگر از مراکز مهم خرید جواهرات و اجناس با ارزش است.

ورزش

فوتبال یک ورزش بسیار محبوب در این شهر است راگبی ورزش به طور فزاینده ای محبوب در میان جوانان تبدیل شده است و این شهر به خانه شیرها معروف است. تنها استادیوم راگبی در شهرستان در پردیس شمالی دانشگاه دهلی قرار دارد. گلف نیز یک ورزش بسیار محبوب در شهر پایتخت و منطقه سرمایه های ملی است که به بیشترین تعداد زمین های گلف را در هند داراست. سایر رشته های ورزشی مانند زمین هاکی، بسکتبال، تنیس، اسکواش، بدمینتون، شنا، توالت مسابقه، وزنه برداری، تنیس روی میز، دوچرخه سواری، اسکیت روی غلتکی و نشانه های ورزشی، از قبیل اسنوکر، بیلیارد و غواصی نیز محبوب است.

چگونه به دهلی برسيم؟

معمولا مسافران به هند از پرواز ماهان اير تهران- دهلی استفاده مي كنند اين پرواز روزهاي شنبه و چهارشنبه انجام می شود و حدود ساعت 8:30 صبح به وقت محلی به دهلی می رسد.

در فرودگاه پس از پاس كنترل بار خود را تحويل بگيريد و مراقب باشيد چيزی را از قلم نيندازيد. آنگاه به مرحله گمرك می رسيد. سعی كنيد از كانال سبز گمرك عبور كنيد در غير اين صورت می بايست از كانل قرمز رد شويد، معمولاَ باری كه يك دانشجو به همراه دارد مشمول عوارض گمركی نمی شود.

می توانيد يك اتومبيل با راننده به مقصد دهلی كرايه كنيد. چنانچه در فرودگاه با دانشجوی ديگری آشنا شده ايد می توانيد او را هم در كرايه اتومبيل شريك نماييد. نرخ اتومبيل برای دهلی بين 200 تا 250 روپيه است و اين اتومبيل شما را تا مقصد نهايی يعنی هتل و… می رساند.